Heldere communicatie tussen jou en je paard

Rust en stabiliteit 2: je teugelvoering
17 april 2018
Toon alles

Heldere communicatie tussen jou en je paard

Je paard doet altijd z’n best om te begrijpen wat je bedoelt. Dat zit nu eenmaal in zijn aard. Omdat we met onze paarden niet kunnen praten zoals we dat met mensen doen, zijn we afhankelijk van onze lichaamstaal, en van ons begrip voor de lichaamstaal van ons paard. Lichaamstaal in de ruimste zin van het woord. Ook voor de mens onzichtbare signalen horen hierbij.

Paarden zijn dieren van de samenwerking. In het wild was een paard dat niet kon samenwerken en zich niet kon aanpassen, vaak ten dode opgeschreven. Omdat hij dan meestal gewoon de kudde werd uitgezet door een van de leiderpaarden. Paarden hebben in de loop van hun evolutie dus een fijn gevoel ontwikkeld voor hoe ze erbij kunnen horen. Als een paard niet doet wat wij van hem vragen, dan kunnen we er van uitgaan dat hij ons niet begrijpt. Of dat hij zich onveilig voelt.

De andere wereld van het paard
Door de werking van zijn overlevingsmechanisme heeft het paard een andere kijk op situaties dan wij. Voor ons is geritsel in de struiken de wind of een klein diertje. Wij nemen waar, denken even en besluiten: niks aan de hand. Voor een paard kan hetzelfde geritsel op een potentieel gevaar duiden. Een paard heeft als eerste prioriteit: veiligheid. Dus bij mogelijk gevaar neemt hij de benen. Hij denkt daar niet eerst over na, want in zijn beleving kun je dan nèt een seconde te laat zijn en word je de lunch van een hongerig roofdier.

Mens en paard 
Beschouw het maar als een enorm compliment als je paard schrikt, merkt dat jij, zijn mens, niet meeschrikt, en dat hij dan besluit om er NIET vandoor te gaan. Hij zegt daarmee: ‘mijn mens, ik heb zoveel vertrouwen in jou dat ik mijn aangeboren vluchtreflex niet volg.’
Maar als hij schrikt en wèl wil vluchten, tsja, dat is eigenlijk heel natuurlijk. Je zou hem dan moeten overtuigen dat het bij jou veiliger is dan vijftig meter verderop. Dat doe je door niet mee te schrikken (en dat is inderdaad gemakkelijker gezegd dan gedaan) en gewoon door te gaan met ademhalen.

Je paard begrijpen is 75% van de oplossing
Een paard straffen omdat hij zijn natuurlijke vluchtimpuls volgt heeft nooit zin en werkt tegen je. Ook het paard ‘laten zien wie de baas is’ helpt niet, want het paard heeft geen behoefte aan een baas, maar aan een mentaal rustige, voorspelbare en betrouwbare partner. Het paard doet of laat iets om een bepaalde reden, en als wij erachter komen wat die reden is dan kunnen we proberen de oorzaak weg te nemen in plaats van de gevolgen te bestrijden.

Een paard kan alleen leren als hij zich veilig voelt
Jij bent de enige die ervoor kan zorgen dat je paard zich veilig voelt. Veiligheid moet bij jou te vinden zijn. Hiervoor moet je een beschouwende, onderzoekende houding aannemen en veel NIET doen. Bijvoorbeeld: nooit boos worden, geen negatieve emoties afreageren op het paard, supergeduldig zijn, jezelf steeds verplaatsen in het paard en proberen de wereld door zijn ogen van prooi- en vluchtdier te zien.

Toestemming om ‘fouten’ te maken
Als je paard zich veilig voelt dan wordt hij een supergoede leerling!
Het vervolg is dan dat je bij het aanleren van wat-het-dan-ook-is-dat-je-wilt, zowel jezelf als het paard expliciet toestemming geeft om fouten te maken. Als jullie allebei fouten mogen maken hoef je namelijk nooit meer nijdig te worden als iets niet lukt, en dan hoeft je paard ook geen angst te hebben voor een berisping als hij probeert te doen wat hij denkt dat je vraagt. Jullie blijven dan allebei bereid om het nog eens te proberen, misschien op een andere manier.

Oefening om de verbinding tussen jou en je paard te versterken
Voor een goede verstandhouding met je paard kun je kijken of hij je volgt zonder dat je een leidertouw gebruikt. Het gemakkelijkste is het om dit in de rijbak of paddock te doen. Maak contact met je paard en laat hem eerst volgen aan halster en leidertouw. Volgt hij zonder dat je druk op het touw hoeft te zetten, dan haak je het leidertouw los en kijk je of hij je dan nog steeds volgt. Onderzoek of hij ook volgt als er lawaai, hindernisjes of andere afleidende factoren zijn. Zo bouw je aan een goede verbinding, en dan zal je paard ook bij het rijden of trainen beter met je in contact blijven.

Controlelijstje voor jezelf
1. Ik geef nooit de schuld aan het paard, maar zoek altijd naar de oorzaak
2. Ik word niet kwaad. Ook als het 24duizend keer niet lukt wat ik wil
3. Ik onderzoek steeds of mijn hulpen duidelijk en niet tegenstrijdig zijn
4. Ik ontwikkel lichaamsbewustzijn zodat ik altijd WEET en VOEL wat ik doe
5. Het paard heeft altijd gelijk
6. Als het paard een keer geen gelijk heeft: zie punt 5.

Minder doen met meer duidelijkheid 
Paarden zijn zo groot en sterk dat we ten onrechte zouden kunnen denken dat een wat grovere hulp niet zo erg is. Bijvoorbeeld een schop in plaats van een kuitdruk, trekken aan de teugels in plaats van contact houden en duwen met je zit in plaats van de beweging te volgen. Maar: aangezien het paard het merkt als er een vlieg op zijn lijf zit, kun je ervan overtuigd zijn dat hij heel goed subtiele hulpen kan voelen. De ‘juiste’ reactie kan uitblijven omdat hij je niet begrijpt, of omdat hij – nog- niet in staat is om te doen wat je vraagt. Een grovere hulp is dan niet de oplossing. Duidelijk kunnen zijn wel.

Minder doen, meer duidelijkheid en een betere band met je paard: zie Meerdaagse Trainingen of de Workshop agenda.

Tot ziens,

Elsa Boddéus, Centered Riding Instructeur (en steeds doorstuderend)

 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *